محمد على حاجيلو
63
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
قم ، فرزندان ملك بن عامر اشعرى بودند كه مذهب تشيع داشتند . « 1 » پيشينه تشيع قم به ربع آخر قرن اول ه ق باز مىگردد ، درست در حالى كه ايران آن زمان هنوز گرفتار كشمكش بين پذيرش اسلام و باقى ماندن بر دين آبا و اجدادى خود بود ، قم با سكونت اعراب ، مشى مذهبى خود را برگزيد . يعقوبى از وجود قبايل مذجع و اشعرى در قم در قرن اول ه ق خبر مىدهد . « 2 » همراه اشعريان بسيارى از موالى آنان نيز به تشيع گرويده ، احتمالا به قم آمدهاند . در بين فرماندهان سپاه مختار ، محمد بن سائب و برادرش عمر بن سائب ، اشعرى بودند كه در قيام مختار فعالانه شركت داشته و عمر بن سائب از طرف مختار به حكومت رى و همدان منصوب شد . پس از شكست مختار و تسلط عبد الملك مروان به عراق و بهويژه پس از انتصاب حجّاج به حكومت كوفه ، فشار بر طرفداران خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله شديدتر شد . حجاج همچنين اعراب يمانى را از خود راند و همين امر موجبات قيام عبد الرحمن بن محمد بن اشعث بر عليه حجاج گرديد . پس از شكست سپاهيان عبد الرحمن ، شدت عمل حجاج نسبت به اعراب يمانى و موالى و شيعيان فزونى گرفت ، بنابراين فرزندان و عموزادگان ملك بن عامر اشعرى براى در امان ماندن از شر حجاج از كوفه به منطقه جبال كوچ كردند و همانطور كه گفته شد با ورود آنان ،
--> ( 1 ) - حسين بن محمد قمى ، تاريخ قم ، ترجمه حسن بن عبد الملك قمى ، تصحيح سيد جلال الدين تهرانى ، تهران ، 1313 ش ، ص 278 - 279 . ( 2 ) . احمد بن ابى يعقوب ، البلدان ، ترجمه محمد ابراهيم آيتى ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، 1356 ش ، ص 49 .